 |
| ਡਾ. ਅਮਿਤ ਬੰਸਲ |
ਲੁਧਿਆਣਾ, 17 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 (ਭਗਵਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ): ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗਲੂਟਨ ਸਿਹਤ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹੈ, ਪਰ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਲੋੜ ਗਲੂਟਨ-ਫ੍ਰੀ ਡਾਇਟ ਲੈਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਭਾਰਤੀਆਂ ਲਈ ਗੇਹੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਗੇਹੂੰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰੀਰ ਨੂੰ ਊਰਜਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟ, ਫਾਈਬਰ ਅਤੇ ਬੀ-ਵਿਟਾਮਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਗਲੂਟਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਟੇ ਨੂੰ ਲਚਕੀਲਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੋਟੀ ਤੇ ਬ੍ਰੈਡ ਨੂੰ ਸਹੀ ਅਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਖਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਾਬਤ ਗੇਹੂੰ ਪਚਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਠੀਕ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗਲੂਟਨ ਬਾਰੇ ਕਾਫੀ ਗਲਤਫਹਿਮੀਆਂ ਫੈਲੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਲੋਕ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਬੀਮਾਰੀ ਦੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਡਾਇਟ ਤੋਂ ਹਟਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਰ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਸਰਚ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਗਲੂਟਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ ਛੱਡਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਫਾਈਬਰ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿਹਤ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਡਾ. ਅਮਿਤ ਬੰਸਲ, ਸੀਨੀਅਰ ਕਨਸਲਟੈਂਟ, ਗੈਸਟ੍ਰੋਐਨਟਰੋਲੋਜੀ, ਫੋਰਟਿਸ ਹਸਪਤਾਲ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, “ਲੋਕ ਟ੍ਰੈਂਡ ਦੇ ਕਾਰਨ ਗਲੂਟਨ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਬਿਨਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਇਸਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਪੋਸ਼ਣ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਪਚਾਉਣ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।”
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗਲੂਟਨ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਖਾਸ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸੀਲਿਏਕ ਬੀਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਗਲੂਟਨ ਖਾਣ ਨਾਲ ਆੰਤ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ। ਐਸੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਭਰ ਗਲੂਟਨ-ਫ੍ਰੀ ਡਾਇਟ ਲੈਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਹੋਰ ਹਾਲਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਨਾਨ-ਸੀਲਿਏਕ ਗਲੂਟਨ ਸੈਂਸਿਟਿਵਿਟੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਲੂਟਨ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੇਟ ਫੁੱਲਣਾ ਜਾਂ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆੰਤ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ ਡਾਇਟ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।